تحولات اخیر نشان میدهد وقایع جاری را نمیتوان در چارچوب اعتراضات اجتماعی یا ناآرامیهای مقطعی تحلیل کرد. شواهد میدانی و الگوهای رفتاری حاکی از شکلگیری یک سناریوی چندلایه و ترکیبی است که به صورت مرحلهبندیشده از فاز اجتماعی عبور کرده و در برخی مناطق وارد سطح امنیتی و حتی مسلحانه شده است. این تغییر ماهیت، بیانگر ارتقای کیفی تهدید و حضور بازیگران هدایتشده با پشتیبانی خارجی استت.
پراکندهبودن اعتراضات در تهران و محدود ماندن آنها در نقاط غیرکانونی نباید بهعنوان نشانه کاهش تهدید تلقی شود. این وضعیت بیش از آنکه حاصل ثبات پایدار باشد، میتواند بخشی از یک عملیات فریب اطلاعاتی باشد که با هدف کاهش حساسیت مرکز تصمیمگیری طراحی شده است. در این الگو، تهران عمداً از تبدیل شدن به کانون بحران دور نگه داشته میشود تا ارزیابی تهدید در سطح کلان دچار خطای محاسباتی شود و میدان اصلی بهتدریج به پیرامون منتقل گردد.
در مقابل، در برخی شهرها و مناطق خارج از مرکز، ناآرامیها از سطح اعتراضات خیابانی عبور کرده و به درگیریهای سازمانیافته و مسلحانه رسیده است. این وضعیت، نشانه ورود به فازی است که بدون پشتیبانی لجستیکی، اطلاعاتی و رسانهای خارجی قابل تحقق نیست. همزمان، گزارشها حاکی از آن است که تمرکز برخی عناصر آشوبطلب از خیابان فراتر رفته و به سمت زیرساختها و مراکز حساس سوق پیدا کرده است؛ تمرکزی که در مواردی به نقاط مرتبط با توان بازدارندگی و مؤلفههای قدرت سخت کشور رسیده و از منظر امنیت ملی بسیار نگرانکننده است.
چنین الگوهایی نشان میدهد هدف صرفاً ایجاد نارضایتی اجتماعی یا فشار روانی نیست، بلکه القای ناامنی ساختاری، تضعیف اقتدار حاکمیتی و ضربهزدن به نمادهای قدرت ملی در دستور کار قرار دارد. همزمانی لایه اجتماعی، رسانهای، شناختی و مسلحانه، با الگوهای شناختهشده جنگ ترکیبی همخوانی کامل دارد؛ الگویی که در آن، روایتسازی، عملیات روانی و درگیری سخت بهصورت همافزا عمل میکنند.
خطر اصلی در این مقطع، بروز خطای تحلیلی ناشی از تمرکز بر آرامش ظاهری پایتخت است. تجربههای مشابه نشان دادهاند که کاهش تنش در مرکز، لزوماً به معنای کاهش تهدید نیست و در بسیاری از موارد، پیشدرآمد اتصال کانونهای پیرامونی و جهش ناگهانی بحران بوده است. نادیدهگرفتن تغییر ماهیت تهدید و تداوم نگاه اجتماعی به پدیدهای که در برخی مناطق به سطح مسلحانه رسیده، میتواند زمینهساز غافلگیری راهبردی شود.
خلاصه عرض کنم پراکندگی اعتراضات در تهران نه نشانه مهار بحران، بلکه میتواند نشانه هوشمندانهتر شدن تاکتیک دشمن باشد. ورود ناآرامیها به فاز مسلحانه در برخی شهرها و تمرکز بر مراکز راهبردی، بیانگر عبور سناریو از فشار اجتماعی به تهدید مستقیم امنیت ملی است؛ وضعیتی که اگر با تحلیل همسطح و واقعبینانه همراه نشود، هزینههای سنگینی در پی خواهد دداشت.
سید مجتبی هاشمی نکو